Κι όμως λεφτόδεντρο υπάρχει.

Το λεφτόδεντρο στα αγγλικά λέγεται money tree και υπάρχει! Είναι ένα κομψό φυτό, διεθνώς και επισήμως, γνωστό με το όνομα, Crassula ovata. Εμείς τη λέμε κρασούλα. Στα αγγλικά λέγεται και jade plant, αλλά αυτό το όνομα δεν έχει πλάκα.

Ένα ανθισμένο «λεφτόδεντρο» στην Καρδαμύλη της Μάνης, μήνα Απρίλιο. (Φωτ. Τ. Α.)

Είναι ένα αειθαλές παχύφυτο, με στρογγυλά φύλλα που θυμίζουν νομίσματα. Μάλλον εκεί οφείλει το όνομά του. Έχει πυκνή διακλάδωση αποτελούμενη από μικρού μήκους, χοντρά και μαλακά κλαδιά. Με καλές συνθήκες καλλιέργειας και φυτεμένη στο έδαφος μπορεί να φτάσει τα 2,5 μ. σε ύψος. Συνήθως φτάνει το 1,5 μ. Τα ενήλικα φυτά,  εφ όσον βρεθούν σε κατάλληλες συνθήκες, ανθίζουν κάποια στιγμή την άνοιξη κάνοντας μικρά ανθάκια λευκά με ροζ κέντρο και ελαφρύ άρωμα. 

Ανθισμένη κρασούλα στα μέσα Φεβρουαρίου, στα παράλια της δυτικής Αττικής. (Φωτ. Τ.Α.)

Απαιτήσεις

Η κρασούλα έχει καλή αντοχή στην ξηρασία και τη ζέστη. Έχει μικρή αντοχή στην παγώνια και το κρύο καθώς τα προβλήματα αρχίζουν όταν το θερμόμετρο πέσει λίγους βαθμούς κάτω από το 0 °C. Μάλιστα, σύμφωνα με τη θεωρία και εφ όσον όλα πάνε καλά, μπορεί να τα βγάλει πέρα ακόμη στους -4 °C. Καλλιεργείται τόσο στο έδαφος του κήπου όσο και σε γλάστρα. Στην Ελλάδα συνήθως προτιμούμε τη γλάστρα. Και πολύ καλά κάνουμε, κατά τη γνώμη μου, ακόμη κι αν δεν δούμε ποτέ την κρασούλα μας να φτάνει στο μέγιστο ύψος της. 

Η υπήνεμη θέση είναι ιδανική για αυτό το παχύφυτο. Ως προς το φωτισμό θέλουμε ημισκιερή θέση ή κάποια που θα είναι ηλιόλουστη αλλά ταυτόχρονα προστατευμένη από τον καυτό μεσημεριανό ήλιο του καλοκαιριού. Προτιμά ελαφρά όξινα εδάφη με πολύ καλή στράγγιση. Τέτοιο χώμα είναι πολύ εύκολο να το έχουμε σε μια γλάστρα αν ανακατέψουμε λίγη ελαφρόπετρα με συσκευασμένο χώμα «εξωτερικού χώρου» ή ειδικό «χώμα για κάκτους», φυσικά. Για φύτευση στο έδαφος του κήπου ίσως χρειαστεί να πρσθέσουμε στο χώμα λίγη ελαφρόπετρα και συσκευασμένο «εξωτερικού χώρου». 

Το κοκκίνισμα των φύλλων στην περιφέρειά τους οφείλεται στο κρύο του χειμώνα. (Φωτ. Τ.Α.)

Φροντίδες

«Εύκολο» φυτό κατάλληλο για αρχάριους κηπουρούς. Ποτίζουμε όποτε διαπιστώσουμε με την αφή ότι το χώμα είναι εντελώς στεγνό. Αυτό σημαίνει ότι το χειμώνα θα αραιώσουν πάρα πολύ τα ποτίσματα και θα αυξάνονται όσο καλοκαιριάζει. Όμως ακόμη και τότε δεν χρειάζονται υπερβολές. Με το λίπασμα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και φειδωλοί. Για γλαστρικές κρασούλες επιλέγουμε κάποιο σκεύασμα φτωχό σε άζωτο, τα λιπάσματα για κάκτους ή ντοματιές είναι σ’ αυτή την κατηγορία, και το χορηγούμε σε αραιή δόση μία φορά το χρόνο, προς το τέλος της άνοιξης. Αν μεταφυτεύσουμε σε μεγαλύτερη γλάστρα δεν χρειάζεται να χορηγήσουμε και λίπασμα. Σε κρασούλες φυτεμένες στο έδαφος του κήπου η λίπανση μπορεί να είναι ακόμη πιο αραιή ή και μηδενική. 

Πολλαπλασιασμός  

Ο πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα είναι πολύ εύκολη υπόθεση. Κόβουμε κλαδάκια μήκους 10-15 εκ. περίπου με το κλαδευτήρι. Αφαιρούμε τα μισά φύλλα ξεκινώντας από το κάτω μέρος. Αφήνουμε κατά μέρος τα μοσχεύματα 1-2 μέρες για να στεγνώσει η πληγή στην τομή. Γεμίζουμε γλαστράκια με χώμα για κάκτους ή χώμα «εξωτερικού χώρου». Με ένα μολύβι ανοίγουμε τρύπες στο χώμα. Βάζουμε τα μοσχεύματα στις τρύπες. Ποτίζουμε απαλά και συμπληρώνουμε με λίγο χώμα. Τοποθετούμε τα γλαστράκια σε σκιερή και υπήνεμη θέση. Προαιρετικά μπορούμε να βουτήξουμε τα μοσχεύματα σε ορμόνη ριζοβολίας για μαλακά μοσχεύματα και πριν τα βάλουμε στο χώμα.

Πυκνή φυλλωσιά από κοντά και χοντρά κλαδιά. (φωτ. Δ.Α.)

Με δυό λόγια

Όνομα: Κρασούλα, Crassula ovata (συν. Crassula argentea)  

Πότισμα: Ελάχιστο το χειμώνα, όταν το χώμα είναι εντελώς στεγνό τον υπόλοιπο καιρό. 

Λίπασμα: Σε γλαστρικά φυτά μία αραιή δόση το χρόνο, προς το τέλος της άνοιξης. Ειδικό σκεύασμα για κάκτους ή ντοματιές.

Και κάτι ακόμη ... 

Τα φύλλα της κρασούλας είναι τοξικά για πολλά ζώα, οι γάτες και οι σκύλοι είναι μεταξύ αυτών. Προσωπικά γνωρίζω ότι δεν έχει συμβεί κάτι στις γάτες και τους σκύλους που έζησαν και ζουν δίπλα στις κρασούλες μου, όμως είναι κάτι που πρέπει να αναφέρω. Πάντως η υπομονή (Portulacaria afra) που της μοιάζει κάπως δεν είναι τοξική. 

Αν υπάρχει νερό θα το βρει ...

... η κάππαρη. Οι ρίζες της στην άκρη τους εκκρίνουν οξέα, τα οποία διαβρώνουν το έδαφος, ταυτόχρονα μπορούν να φτάσουν ακόμη και σε βάθος 10 μ. ενώ τα κύτταρά της έχουν την υδραυλική ικανότητα να τραβήξουν νερό από τέτοια βάθη. 

Στην φωτογραφία δεν μπορεί να φανεί το μέγεθος αυτής της συστάδας «καππαρόφυτων». Ιούλιος μήνας, στο Οίτυλο της Μάνης (φωτ. Τ.Α.)

Έτσι το φυτό αυτό καταφέρνει να αναπτύσσεται, να ανθίζει και να καρποφορεί μέσα στο καλοκαίρι την πιο δύσκολη περίοδο του έτους από άποψη έλλειψης νερού.

Το άνθος της κάππαρης (φωτ. Τ.Α.)

Αυτοφυή «καππαρόφυτα» στο τείχος της Μεθώνης (φωτ. Τ.Α.)

Τεύκριο, γκρι νησί σε πράσινη λίμνη.

Υποτίθεται πως η παρουσία λέξεων με αρνητικό περιεχόμενο στις πρώτες σειρές ενός κειμένου  επηρέαζει άσχημα τον αναγνώστη. Όμως θέλω να βάλω τα πράγματα στη σωστή τους θέση από την αρχή!  

Είναι μάλλον απίθανο να βρει κανείς το τεύκριο μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου με τα πλέον εντυπωσιακά φυτά, αυτά που έχουν άνθη και φυλλώματα σε ζωηρές αποχρώσεις και παράξενα ξεχωριστά σχήματα. Όμως στα βιβλία με θέμα τα πιο ανθεκτικά φυτά στην ξηρασία (και όχι μόνο) έχει μια από τις πρώτες θέσεις. 

Τεύκριο κλαδεμένο μαζί με γριζο-πράσινες φέστουκες (φωτ. Τ.Α.)

Το τεύκριο είναι μάλλον ένας ταπεινός αειθαλής θάμνος. Όμως, 

• έχει τεράστια αντοχή στην ξηρασία. 
• έχει γκρίζα φύλλα που όμως αλλάζουν απόχρωση ανάλογα με τον φωτισμό. 
• αναπτύσεται γρήγορα, έχοντας ελάχιστες απαιτήσεις απ' το έδαφος. 
• έχει μικρές ανάγκες συντήρησης. 

Φύτευση και φροντίδες

Η καλύτερη εποχή για να το φυτέψουμε είναι το φθινόπωρο ή το χειμώνα, μια μέρα που το χώμα θα είναι στεγνό ώστε να μπορούμε να σκάψουμε εύκολα. Οι χειμωνιάτικες βροχές θα διευκολύνουν την ανάπτυξη του φυτού με το που θα αρχίσει η άνοιξη. Αν μάλιστα το πρώτο καλοκαίρι ή και το δεύτερο καλοκαίρι κάνουμε μερικά ποτίσματα θα δούμε ακόμη πιο γρήγορη ανάπτυξη. Φυτεύουμε σε θέσεις ηλιόλιουστες σε έδαφος που έχει καλή στράγγιση. 

Λίπασμα δίνουμε δυο φορές το χρόνο την άνοιξη και το φθινόπωρο κυρίως στα νεαρά τεύκρια. Τα ενήλικα θα χρειαστούν πολύ λιγότερες λιπάνσεις.

Θα χρειαστεί να κλαδέψουμε αν θέλουμε το τεύκριό μας να έχει πολύ συμπαγή φυλλωσιά ή αν θέλουμε να αποκτήσει συγκεκριμένο σχήμα. Το κλάδεμα αυτό γίνεται τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, μετά την ανθοφορία και είναι εύκολη δουλειά καθώς οι βλαστοί του είναι πολύ μαλακοί. Με την καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών είναι μάλλον απίθανο να ασχοληθούμε.

Ανθισμένο τεύκριο σε πρώτο πλάνο. Στο βάθος ένας ράμνος και δεξιά μια ελιά, άλλες δύο πολύ καλές επιλογές για κήπους που δεν θέλουν πολύ πότισμα (φωτ. Τ.Α.)

Τι να το κάνουμε στον κήπο

'Οσον αφορά την εμφάνιση το τεύκριο θα το βάλει κανείς στον κήπο για την αειθαλή ασημί-γκρίζα φυλλωσιά του και τον όγκο του (ύψος & διάμετρος: 2 μ.). Η ανθοφορία του έχει περισσότερο ενδιαφέρον από κοντά παρά από μακριά. Τα λουλούδια του τεύκριου εμφανίζονται την άνοιξη είναι μοβ, με ιδιαίτερο σχήμα αλλά είναι μικρά και έχουν αραιή διάταξη πάνω στο φυτό. 

Τα άνθη από κοντά σχεδόν σε φυσικό μέγεθος (φωτ. Τ.Α.)

Μπορούμε να το συνδυάσουμε με θάμνους που έχουν πράσινη φυλλωσιά, σαν να ήταν ένα γκρι ... νησί μέσα σε μια πράσινη λίμνη ή με άλλους θάμνους που έχουν επίσης γκρι-ασημί-πράσινη απόχρωση στο φύλλωμα. Μπορούμε να φτιάξουμε μπορντούρες με τεύκρια αλλά όχι και περιφράξεις αφού τα κλαδιά του είναι μαλακά και δεν μπορούν να εμποδίσουν το πέρασμα, όπως τα κλαδιά των λιγούστρων ή πολύ περισσότερο των πυράκανθων.

Το τεύκριο μια ηλιόλουστη μέρα ... (φωτ. Τ.Α.)

... και μια συννεφιασμένη. Στη επάνω φωτογραφία είναι μαζί με έναν ράμνο και εδώ με μία μιμόζα (φωτ.Τ.Α.)

Για τη γλάστρα υπάρχουν καλύτερες επιλογές

Προσωπικά μιλώντας, ένα τεύκριο σε γλάστρα στη βεράντα, δεν μου λέει κάτι ... Θα μείνει μικρό στη γλάστρα, οπότε γιατί να μη βάλω στη θέση του μια λεβάντα ή ένα φασκόμηλο. Αυτά έχουν πιο ωραία λουλούδια και τα φύλλα τους μυρίζουν οπωσδήποτε καλύτερα απ' ό,τι του τεύκριου. 

Κι δύο ακόμη

Εκτός από το κοινό τεύκριο (Teucrium fruticans) υπάρχει στην αγορά και το τεύκριο χαμαιδρύς (Teucrium chamaedrys). Μία μικρή πόα με πράσινα φύλλα και πάρα πολλά λευκά ανθάκια προς το τέλος της άνοιξης και το καλοκαίρι. Το τεύκριο πόλιο (Teucrium polium) είναι πιο γνωστό με το όνομα, λαγοκοιμιθιά και είναι ένα βότανο της χλωρίδας μας. 

Τεύκριο χαμαιδρύς σε μπορντούρα. (φωτ. Τ.Α.)

Τεύκριο πόλιο (φωτ. Δ.Α.)

Μυρτιά

Η περίπτωση του αρχάριου κηπουρού που είναι ταυτόχρονα τεμπέλης μου φαίνεται λίγο απίθανη, γι’ αυτό και την παραβλέπω. Όμως οι περιπτώσεις του αρχάριου κηπουρού ή του τεμπέλη κηπουρού είναι πολύ συνηθισμένες και με ενδιαφέρουν αμφότερες. Ειδικά για τη δεύτερη έχω προσωπικό ενδιαφέρον.Γι’ αυτό και μ’ αρέσει να ασχολούμαι με φυτά που ταιριάζουν στις περιπτώσεις αυτές. Τέτοιο είναι μυρτιά (Myrtus communis).

Μυρτιά. Τα φύλλα της είναι πολύ αρωματικά (Φωτ. Τ.Α.)

Κλαδέματα, δεν θα χρειαστεί να της κάνουμε γιατί η ομορφιά της μυρτιάς βρίσκεται και στο φυσικό της σχήμα που είναι σφαιρικό. Όταν είναι ανθισμένη μοιάζει με βαθυπράσινη μπάλλα διάστικτη από λευκά μυρωδάτα «αστεράκια», τα λουλούδια της δηλαδή.

Τα λευκά μπαλάκια είναι μπουμπούκια (φωτ. Τ.Α.)

Αντέχει πολύ στην ξηρασία, οπότε δεν θα ασχοληθούμε ιδιαίτερα με το πότισμά της. Όπως τα περισσότερα φυτά έχει εχθρούς (κοκκοειδή συνήθως) και υποφέρει από ασθένειες (κηλιδώσεις φύλλων συνήθως) αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι το ευαίσθητο φυτό που θέλει όλη την ώρα ψεκασμούς και φροντίδες. Με άλλα λόγια είναι απίθανο να προβληματιστεί όποιος επιλέξει τη μυρτιά για τον κήπο του. Επιπλέον η παρουσία της στην Ελλάδα (και άλλες μεσογειακές χώρες) απ’ την αρχαιότητα φανερώνει ότι είναι πολύ καλά προσαρμοσμένη στο κλίμα μας.

Σύντομες πληροφορίες

Μυρτιά Myrtus communis 

Αειθαλής θάμνος. 

Ύψος και διάμετρος μέχρι 3 μ. 

Θέση ηλιόλουστη σε έδαφος που στραγγίζει καλά. 

Ευδοκιμεί και σε γλάστρες. Δεν αγαπά τις πολλές μεταφυτεύσεις. 

Κατάλληλη για φυτεύση κοντά σε πισίνες. Φυτεύεται σε ομάδες με άλλους θάμνους, μεμονωμένη ή σε μπορντούρες με φυσικό σχήμα.

Μια μυρτιά φυτεμένη με πολύ κόπο πάνω  σε σχεδόν  κάθετη πλαγιά. (Φωτ. Τ.Α.)

Ανθισμένη υπομονή

Το άνθος της υπομονής (Portulacaria afra). Φωτ. Τ.Α.

Τα άνθη της υπομονής μέχρι τώρα τα είχα δει μόνον σε φωτογραφίες. Αλλά επιτέλους ήρθε η ώρα να τα δω ζωντανά μπροστά στα μάτια μου. Μία από τις υπομονές (Portulacaria afra) που έχουμε στο σπίτι άνθησε! Χρειάστηκε να περάσουν περισσότερο από 40 χρόνια αλλά τελικά τα κατάφερε την περασμένη εβδομάδα. 

Μέσα στη γλάστρα βρίσκονται 2-3 κορμοί όμως είναι αξιοσήμειωτο πως τα άνθη είναι όλα επάνω σε έναν απ' αυτούς. Προφανώς αυτός είναι και ο παλιότερος. (φωτ. Τ.Α.)

Όλα αυτά τα χρόνια το φυτό πέρασε μερικούς «δύσκολους» χειμώνες και μάλιστα τουλάχιστον σε έναν απ’ αυτούς χάθηκε από την παγωνιά ένα μεγάλο μέρος του. 

Το να καλλιεργήσεις την υπομονή ως ανθρώπινο χαρακτηριστικό είναι δύσκολο και επίπονο. Τόσο πολύ ώστε μόνον αν υπάρχει ανάγκη ασχολούμαστε με αυτή τη δουλειά. Αντίθετα η καλλιέργεια του φυτού υπομονή είναι πολύ εύκολη. Το χειμώνα όταν το θερμόμετρο πέφτει κάτω από τους 5-6 ℃ χρειάζεται προστασία. Αν χρειαστεί να τη βάλουμε μέσα στο σπίτι θα την τοποθετήσουμε σε θέση που θα δέχεται έμμεσα το φως του ήλιου. Μία καλή θέση σε εξωτερικό χώρο είναι αυτή που σκιάζεται τις μεσημεριανές ώρες. Αλλά και ο χώρος κάτω από την ελαφριά σκιά ενός δέντρου με αραιή κόμη ή μια καλαμωτής είναι επίσης καλή θέση. Ποτίζουμε μόνον όταν το χώμα είναι καλά στεγνό γιατί η υπομονή αντέχει πολύ στην ξηρασία και απεχθάνεται το λιμνάζον νερό. Το βασικό είναι να αποφύγουμε σχεδόν ολοκληρωτικά το πότισμα μέσα στο χειμώνα γιατί τότε το φυτό είναι σε λήθαργο. Μία-δύο δόσεις από κάποιο ελαφρύ λίπασμα το χρόνο (περίπου στα μέσα της άνοιξης) είναι αρκετές. Τη φυτεύουμε σε χώμα με πολύ καλή στράγγιση. Δηλαδή, ακόμη κι αν πάρουμε χώμα για κάκτους θα το βελτιώσουμε με λίγη ελαφρόπετρα. 
Οι δικές μου υπομονές είναι φυτεμένες μέσα σε γλάστρες, σε ένα μείγμα από κοινό χώμα του κήπου, άλλο τόσο συσκευασμένο χώμα «εξωτερικού χώρου», λίγη ελαφρόπετρα κι ακόμη λιγότερο περλίτη.

Γιούκα με υπέροχα άνθη

Η γιούκα (Yucca) είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα φυτά σε κήπους και βεράντες. Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό, τρεις εξ αυτών είναι πασίγνωστοι: 

• Τεράστια αντοχή στην ξηρασία και στην κακομεταχείριση.  
• Δεν έχει προβλήματα από τα ... ζουζούνια που ταλαιπωρούν άλλα φυτά και τους ιδιοκτήτες τους.
• Έχει πλούσια αειθαλή βλάστηση. Με άλλα λόγια, πολύ πράσινο όλο το χρόνο.  

Όμως μερικοί άλλοι λόγοι είναι λιγότερο γνωστοί: 

• Δεν προκαλεί αλλεργίες με τη γύρη της. 
• Έχει υπέροχες και μεγάλες λευκές ταξιανθίες με ελαφρύ άρωμα. 

Η γιούκα έχει αρκετά καλή αντοχή στο κρύο, αφού θα εμφανίσει προβλήματα μόνον σε παρατεταμένες περιόδους παγετού. Καλού κακού σε περιοχές με βαρύ χειμώνα δεν αφαιρούμε τα παλιά ξερά φύλλα, αλλά τα αφήνουμε να αγκαλιάζουν τον κορμό και να τον προστατεύουν απ΄το κρύο.

Επιλέγοντας είδη με σκληρό φύλλωμα όπως είναι τα Yucca gloriosa και Yucca aloifolia, μπορούμε να διαμορφώσουμε σιγά-σιγά έναν αδιαπέραστο φυτικό φράχτη. (φωτ. Τ.Α.)

Yucca gloriosa. (φωτ. Τ.Α.) 

Ράμνος, θάμνος - εργαλείο

Ράμνος (φωτ.Τ.Α.)

Ο ράμνος (Rhamnus alaternus) είναι ένας θάμνος 4-5 μ. ψηλός με ελαφρώς μικρότερη διάμετρο. Τα μάλλον ασήμαντα ανθάκια του εμφανίζονται το Μάρτιο περίπου και ακολουθούνται από μικρούς κόκκινους καρπούς που αργότερα μαυρίζουν. Είναι φυτό που πολλαπλασιάζεται εύκολα με τους σπόρους του. Ζει περισσότερα από 80 χρόνια και μπορεί κανείς να τον διαμορφώσει σε μικρό δέντρο. Ευδοκιμεί σε ηλιόλουστες ή ημισκιερές θέσεις. Στη σκιά θα τα βγάλει πέρα αλλά δεν θα έχει τόσο πυκνή φυλλωσιά. Μπορεί να αναπτυχθεί σε γλάστρα ή μεγάλο φυτοδοχείο, εκεί όμως σίγουρα θα χρειαστεί κάποια ποτίσματα το καλοκαίρι. Στον κήπο ένας ενήλικας ράμνος μπορεί να επιβιώσει και να αναπτυχθεί χωρίς πότισμα.

Τα ασήμαντα ανθάκια του ράμνου εμφανίζονται το Μάρτιο ...
(φωτ. Τ.Α.)

... και εξελίσσονται σε μικρούς κόκκινους καρπούς (φωτ. Τ.Α.)

Σίγουρα ο ράμνος ποτέ δεν θα γίνει φανταχτερός όσο μια φωτίνια την άνοιξη, δεν θα τον δούμε να γεμίζει άνθη όπως ένα βιβούρνο ή με άρωμα όπως η αγγελική. Τον συγκρίνω με αυτούς τους θάμνους επειδή (συνήθως) όλα τους κάνουν την ίδια δουλειά στον κήπο: φτιάχνουν ένα φράχτη, ένα πράσινο «παραβάν» ή απλώς στέκονται πρασινίζοντας το τοπίο και αλλάζοντας με τον όγκο τους την συνολική εικόνα. Ομως δείτε στη συνέχεια έναν κατάλογο προδαγραφών και εφ όσον μιλάμε για τον ράμνο, βάλτε ένα «ΝΑΙ» σε όλες. 

Προδιαγραφές θάμνου

• Τεράστια αντοχή στην ξηρασία 
• Αντοχή στην αλμύρα της θάλασσας 
• Ικανοποιητική ανάπτυξη ακόμη και σε ξερά, πετρώδη και άγονα εδάφη 
• Αντοχή στη ζέστη 
• Αντοχή στο κρύο μέχρι τους -9 ℃ περίπου 
• Αντοχή στον καυτό ήλιο 
• Χωρίς προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες 
• Πυκνή αειθαλής φυλλωσιά 
• Λίγα κλαδέματα 
• Λίγη φροντίδα

Συνδυάζοντας το πράσινο του ράμνου με το γκρι του τεύκριου (φωτ.Τ.Α.)

Αν δηλαδή κάποιος ψάχνει για ένα φυτό-εργαλείο, τότε ο ράμνος δεν πρέπει να λείπει από τις επιλογές του. Πολλές φορές είναι η ανάγκη εκείνη που καθορίζει τις επιλογές μας. 

Καράτια και χαρούπια

Το καράτι ως γνωστόν είναι μονάδα μέτρησης πολύτιμων λίθων και ισοδυναμεί με 0,2 γραμμάρια. Μερικούς αιώνες πριν όταν μπαχαρικά όπως το πιπέρι, το μπαχάρι και άλλα, συγκαταλέγονταν στα «υπερ-πολύτιμα» υλικά, οι έμποροι της Ινδίας και της Αφρικής χρησιμοποιούσαν σπόρους χαρουπιάς, τα λεγόμενα κεράτια, για το ζύγισμά τους. Ένα κεράτιο έχει βάρος που κυμαίνεται ανάμεσα στα 0,189 και τα 0,205 γραμμάρια. Είναι δηλαδή εξαιρετικά σταθερό το βάρος του χωρίς μάλιστα να επηρεάζεται από τις εξωτερικές συνθήκες. Η σταθερότητα αυτή έκανε τα χαρούπια, το ιδανικό ζύγι. Το επιστημονικό όνομα της χαρουπιάς είναι Ceratonia siliqua και απ’ αυτό προέρχεται η λέξη, καράτι. Εξ άλλου η διαφορά από το κεράτιο μέχρι το καράτι είναι μόνον ένα γράμμα.

Ανθη χαρουπιάς (φωτ. Τ.Α.)

Η χαρουπιά είναι ένα μεγάλο, αειθαλές δέντρο που καταφέρνει να περάσει τα 10 μ. σε ύψος με ίδια ή και λίγο μεγαλύτερη διάμετρο. Μεγαλώνει αργά, αλλά δεν έχει πολλές απαιτήσεις ούτε από το έδαφος ούτε από το νερό, αφού τα καταφέρνει ακόμη και σε άγονα πετρώδη εδάφη και αντέχει πολύ στην ξηρασία. Ευδοκιμεί σε περιοχές όπου ευδοκιμεί και η ελιά.

Ανθισμένη χαρουπιά (φωτ. Τ.Α.)

Απ’ τα τέλη του Σεπτεμβρίου, τουλάχιστον στην Αττική, οι χαρουπιές έχουν γεμίσει άνθη ενώ ο χώρος γύρω τους γεμίζει από την περίεργη και οπωσδήποτε βαρειά μυρωδιά τους.

Τα άνθη εμφανίζονται στα κλαδιά που σχηματίστηκαν την προηγούμενη χρονιά. (φωτ. Τ.Α.)

Καρπούς θα δούμε πάνω στα δέντρα των οποίων τα άνθη έχουν δεχτεί γύρη από μία ή περισσότερες άλλες χαρουπιές. Μέσα στους καρπούς θα σχηματιστούν οι σπόροι. Δεν έχω προσωπική εμπειρία όμως λέγεται πως τα χαρούπια συγκεκριμένων ποικιλιών χαρουπιάς είναι ιδιαίτερα νόστιμα.

Αθάνατοι στην παραλία

Η Πλύτρα είναι ένα παραλιακό χωριό στη Λακωνία, είναι απέναντι από τη Μάνη, στον Λακωνικό κόλπο. Η αμμώδης παραλία της είναι πολυσύχναστη όμως ο περισσότερος μαζεύεται (ως συνήθως) στο οργανωμένο τμήμα της όπου υπάρχουν ξαπλώστρες και όλα τα ... παρελκόμενα. Ετσι μένει άφθονος χώρος για όποιον θέλει ησυχία και άπλα. Στις μικρές αμμοθίνες που χωρίζουν την παραλία από τα χωράφια πίσω της, φυτρώνουν ένα σωρό ενδιαφέροντα φυτά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα κρινάκια της θάλασσας (Pancratium maritimum) και οι αθάνατοι (Agave americana). 

Αθάνατοι στην αμμουδιά (φωτ. Τ.Α.)

Οι αθάνατοι στην παραλία της Πλύτρας έχουν μια φτιάξει από μόνοι τους μια γραμμή, που φαίνεται να είναι το όριο ανάμεσα στην παραλία και στην καλλιεργούμενη γη. Στη φωτογραφία πρέπει να προσπαθήσει κανείς για να διακρίνει τα φυτά, αντίθετα με τα τεράστια άνθη τους που δεν κρύβονται με κανένα τρόπo. (Φωτ. Τ.Α.) 

Δεν γνωρίζω πως έφτασε το φυτό αυτό από την Αμερική στην Ελλάδα, όμως εδώ φαίνεται να τα πηγαίνει μια χαρά. Με το κρύο δεν έχει πρόβλημα, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας αφού μπορεί να τα βγάλει πέρα ακόμη κι αν το θερμόμετρο πέσει κάτω από τους -10 ℃ και ακόμη χαμηλότερα. Ευδοκιμεί τόσο σε παραλιακές περιοχές όσο και σε ηπειρωτικές. Η αντοχή του αθάνατου στην ξηρασία είναι μεγάλη. 

«Καμμένοι» από τον ήλιο, στραβωμένοι από τον άνεμο, ζουν και μεγαλώνουν. (Φωτ. Τ.Α.)

Το τεράστιο άνθος του αθάνατου ξεπερνά τα 3 μ. σε ύψος και «ζει» 2-3 χρόνια. (Φωτ. Τ.Α.)

Παλιά έλεγαν για τον αθάνατο ότι είναι φυτό «απαξανθές», ανθίζει άπαξ, δηλαδή μία φορά μόνο και μετά πεθαίνει. Στο μεταξύ, όμως έχει γεμίσει τον χώρο γύρω του με νεαρά φυτά από τις παραφυάδες του ενώ απ' τα σπέρματά του θα φυτρώσουν πάρα πολλοί καινούργιοι αθάνατοι. 

Αν σκέφτεστε να αποκτήσετε κάποιον αθάνατο για τον κήπο, προσέξτε καλά που θα τον φυτέψετε. Επεκτείνεται και σχηματίζει μια συστάδα «άγρια» και σκληρή η οποία ίσως να καταλήξει ενοχλητική. Ομως οι αθάνατοι μπορούν να σχηματίσουν καλή περίφραξη: το ύψος της είναι χαμηλό (1-1,5 μ.) άρα δεν εμποδίζει τη θέα, ενώ ταυτόχρονα είναι αδιαπέραστη, αλλά και ακατάστατη. Φυσικά, όπως και με όλα τα άλλα φυτά που σχηματίζουν φυτοφράχτες έτσι και με τον αθάνατο, θα χρειαστεί χρόνος για να ολοκληρωθεί η περίφραξη. 

Μεταξάκι

Το μεταξάκι ή αλλιώς πορτουλάκα (Portulaca grandiflora) είναι ένα μικρό εποχικό φυτό που είναι γεμάτο λουλούδια όλο το καλοκαίρι κι ακόμη περισσότερο. Είναι επίσης ένα «εύκολο» φυτό κατάλληλο ακόμη και για τον πιο ανίδεο κηπουρό. Δηλαδή, είναι κατάλληλο για να αποκτήσει κανείς εμπειρία στην καλλιέργεια εποχικών.  Επιπλέον, αν έχετε την τύχη ο κήπος σας να είναι μπροστά στο κύμα, τότε η πορτουλάκα είναι κατάλληλη και για εσάς. 

Τα άνθη της πορτουλάκας είναι κίτρινα, λευκά, πορτοκαλί, κόκκινα, φούξια και ροζ (φωτ. Τ.Α.)

Μικρά μεταξάκια, ανθισμένα ή λίγο πριν ανθίσουν θα βρούμε σε όλα τα φυτώρια. Ομως, ο πιο φτηνός τρόπος για να τα αποκτήσουμε είναι να αγοράσουμε ένα φακελάκι με σποράκια. Μ' αυτό, και υπολογίζοντας ότι κάθε μεταξάκι θα πιάσει χώρο 10 x 10 εκ., γεμίζουμε πυκνά τουλάχιστον δύο μεγάλες ζαρντινιέρες. Δηλαδή με 1-2 ευρώ που στοιχίζει ένα φακελάκι σπόρων θα έχουμε λουλούδια για όλο το καλοκαίρι. Σπέρνουμε όλο το Μάιο και τις πρώτες μέρες του Ιουνίου. 

Το μεταξάκι είναι ένα από τα πιο «εύκολα» εποχικά γι΄αυτό και είναι ιδανικό για αρχάριους κηπουρούς (φωτ. Τ.Α.) 

Να τι θέλει η πορτουλάκα: χώμα που στραγγίζει καλά, ηλιόλουστη θέση, ποτίσματα μόνον όταν είναι καλά στεγνό το χώμα και μία δόση λίπασμα στο χώμα πριν τη σπορά ή όταν τα φυτά μεγαλώσουν λίγο. 

Για να σπείρουμε σε ζαρντινιέρα κάνουμε τα εξής: 

• Bάζουμε σπασμένα κεραμικά ή ελαφρόπετρα στις τρύπες του πυθμένα και τη γεμίζουμε με χώμα «εξωτερικού χώρου», μέχρι 2-3 εκ. κάτω από το χείλος της. 
• Καθορίζουμε τις θέσεις σποράς έτσι ώστε κάθε θέση να απέχει από τη διπλανή 10 εκ. το πολύ. Σε κάθε θέση σποράς βάζουμε 2 ή 3 το πολύ σποράκια και τα σκεπάζουμε ελαφρά με το χώμα. 
• Ποτίζουμε πολύ απαλά και προσεκτικά για να μη σκορπίσουν οι σπόροι. 
• Μέχρι να βλαστήσουν οι σπόροι, δηλαδή σε 7-10 μέρες, θα ποτίζουμε όποτε το χώμα παύει να είναι νωπό. 
• Αφού βλαστήσουν αραιώνουμε ελαφρά τα ποτίσματα. Ομως πάντα ποτίζουμε προσεκτικά για να μη σπάσουμε τα νεαρά φυτά. 
• Οταν αυτά μεγαλώσουν αρκετά θα ποτίζουμε μόνον όποτε το χώμα είναι εντελώς στεγνό, γιατί το μεταξάκι αντέχει πολύ στην ξηρασία. 

Τα ίδια κάνουμε και για να σπείρουμε στο χώμα του κήπου, η μόνη διαφορά είναι πως πριν τη σπορά σκαλίζουμε το χώμα για να είναι αφράτο.

Αν μετά την ανθοφορία, μαζέψουμε τους σπόρους από τους μικρούς καρπούς της πορτουλάκας, μπορούμε να τους φυλάξουμε σε κάποιο στεγνό μέρος για να τους σπείρουμε την επόμενη άνοιξη (φωτ. Τ.Α.)