Κάκτοι και Παχύφυτα στο Μαρούσι

Ήρθε η ώρα για την καθιερωμένη εδώ και λίγα χρόνια φθινοπωρινή έκθεση κάκτων και παχυφύτων της ΕΕΚΑΠ (Ελληνική Εταιρεία Κάκτων και άλλων Παχυφύτων). Όπως κάθε χρόνο τα μέλη της εταιρείας θα εκθέσουν ό,τι καλύτερο έχουν από  φυτά που ανθίζουν το φθινόπωρο και το χειμώνα: παράξενους αριόκαρπους, ανθισμένα βότσαλα δηλαδή, λίθοπες, μικρούς πλειόσπιλους και κωνόφυτα, μαζί ό,τι άλλο ανθοφορεί τώρα.
Λίγο η οικονομική κρίση που θυμίζει νότια Αμερική κι άλλο λίγο οι προκριματικοί για το μουντιάλ της Βραζιλίας φέρνουν στην επικαιρότητα το ειδικό φετινό αφιέρωμα της Φθινοπωρινής Εκθεσης, στα φυτά που κατάγονται από τη νότια Αμερική. Μεγάλα φυτά όπως ο τριχοκέρεος και μικρά και σπάνια όπως η Cintia knizei και η Blossfeldia liliputana, είναι ανάμεσα στα εκθέματα του αφιερώματος. Και για την καλύτερη γνωριμία μαζί τους θα γίνει μια ομιλία και προβολή διαφανειών του Geoff Bailey, όπου εικονίζονται τέτοια φυτά στο φυσικό τους περιβάλλον.Την ίδια στιγμή θα είναι ανοιχτό και επισκέψιμο το θερμοκήπιο με τη συλλογή κάκτων και παχυφύτων της Εταιρείας. Φθινοπωρινή έκθεση κάκτων και παχυφύτων της ΕΕΚΑΠ. Κυριακή 4 Νοεμβρίου 11:00 - 15:00, στο κτίριο Βάσου Κριμπά στο Κτήμα Συγγρού (Κηφισίας 182, Μαρούσι Αττικής).

Βιβούρνο τίνους

Το λένε και ψευδοδάφνη επειδή τα φύλλα του, ίσως και οι καρποί του, σε κάποιους θυμίζουν αυτά της δάφνης του Απόλλωνα. Είναι ένας μεγάλος, αειθαλής, θάμνος που ανθίζει απ' τον Δεκέμβριο μέχρι και το Μάρτιο κάνοντας πυκνές, επίπεδες και στρογγυλές ταξιανθίες λευκές όταν είναι ανοιχτά τα άνθη και ροζέ όταν αυτά είναι ακόμη στο στάδιο του μπουμπουκιού. 

Είναι φυτό κατάλληλο για νέους κηπουρούς ή και τεμπέληδες, αφού αντέχει στην ξηρασία, δεν απαιτεί πολλές φροντίδες και δεν υποφέρει από εχθρούς και ασθένειες. Ποτίζουμε όποτε στεγνώνει το χώμα του. Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις απ' το έδαφος, αντέχει καλά τόσο στο κρύο όσο και στη ζέστη. 

Αν θέλουμε να πυκνώσουμε τη φυλλωσιά του ή να της δώσουμε σχήμα το κλαδεύουμε μετά την άνθιση. Διαφορετικά το αφήνουμε όπως είναι και έτσι θα δούμε και τους μικρούς μαύρους καρπούς του. Το τυπικό βιβούρνο, Viburnum tinus, (φωτ. αριστερά)δεν είναι ό,τι καλύτερο για γλάστρα επειδή είναι αρκετά μεγάλο, αντίθετα η ποικιλία του Ιβ Πράις (Eve Price, φωτ. δεξιά) είναι μικρόσωμη, επομένως  ιδανική για φυτοδοχεία και δίνει άνθη πιο ροζ με μεγαλύτερη διάρκεια. 

Ορτανσία το φθινόπωρο

Το «κόλπο» της εποχής με τις ορτανσίες είναι, σταδιακά να μειώσουμε το πότισμά τους στο ελάχιστο, ώστε τα φυτά να προετοιμαστούν για το χειμώνα. Μια υπενθύμιση: δεν κλαδεύουμε ακόμη. Η δουλειά αυτή θα γίνει (αν γίνει τελικά) αργότερα. Υπάρχει σχετική δημοσίευση για το κλάδεμα εδώ: Ορτανσία, κλάδεμα και πολλαπλασιασμός κι αν θέλετε να μάθετε πώς μπορείτε να κάνετε την ορτανσία σας να έχει μπλε άνθη, πατήστε εδώ. Μια ερώτηση αναγνώστη σχετικά με το χώμα της ορτανσίας είναι αυτή: 

Κάποιος ρώτησε 5. Για την ορτανσία

Κάσσια, κίτρινο το φθινόπωρο

Ίσως έχετε προσέξει το φθινόπωρο έναν θάμνο με άφθονα, κίτρινα άνθη και μαλακά, μικρά, πράσινα φύλλα. Είναι η κάσσια (Cassia corymbosa). Μπορεί να φτάσει τα 3-4 μ. σε ύψος με διάμετρο 2 μ. περίπου. Αν και αντέχει καλά στην ξηρασία, θα ανταποκριθεί στο τακτικό πότισμα με ταχύτερη ανάπτυξη. Μπορεί να φυτευτεί σε παραθαλάσσιους κήπους. Με την παγωνιά δεν τα πάει καλά, πάντως στην Αττική και νοτιότερα δεν έχει πρόβλημα ακόμη και τους χειμώνες που πέφτει λίγο χιόνι. Στα ορεινά όμως και στα βόρεια θέλει προφύλαξη, δηλαδή νότια έκθεση, κάλυψη του εδάφους γύρω απ' το φυτό με κοπριά και όλα τα άλλα «κόλπα» που κάνουμε για προστασία απ' το κρύο.  

Κάσσια (φωτ. Τ.Α.)

Το συγκεκριμένο είδος κάσσιας δεν έχει καμία σχέση το Cinnamomum obtusifolium  απ' το οποίο παράγεται η «κανέλα της Κίνας», αλλιώς κασία ή κάσσια, και αυτή. Επίσης, έχει μόνον απλή συγγένεια με την Cassia angustifolia, κοινώς γνωστή με το όνομα σένα, που είναι φαρμακευτικό φυτό. 

Μπουγκανβίλια 3. Στα βόρεια

Μια μπουγκανβίλια στη βόρεια και στην ηπειρωτική Ελλάδα μόνον σε εσωτερικό χώρο μπορεί να επιβιώσει το χειμώνα. Άρα τη φυτεύουμε σε γλάστρα και όταν έχει κρύο την μεταφέρουμε στον πιο φωτεινό χώρο του σπιτιού. 

Η πιο ανθεκτική στο κρύο ποικιλία μπουγκανβίλιας είναι η «Glabra Santeriana», μερικοί την λένε και «άγρια». Είναι εκείνη που έχει μικρά φύλλα και σκούρα μοβ «λουλούδια».

Μάθετε για το όνομά της πατώντας, εδώ. 

Μάθετε πώς τη φυτεύουμε πατώντας, εδώ.

Για το κλάδεμά της πατήστε, εδώ.

Μπουγκανβίλια 2. Φύτευση

Φυτά που είναι σε γλάστρα, μπορούν να φυτευτούν στο χώμα ή να μεταφυτευτούν σε άλλη γλάστρα όλο το χρόνο. Καλό είναι όμως να αποφύγουμε τις περιόδους που έχει πολύ κρύο ή πολύ ζέστη. Ειδικά τα φυλλοβόλα, τέτοιο είναι η και μπουγκανβίλια, μπορούμε να τα φυτέψουμε πολύ νωρίς την άνοιξη ή στο τέλος του χειμώνα όταν ακόμη τα φυτά είναι σε λήθαργο. 

Αυτά ισχύουν για όλα τα φυτά, η μπουγκανβίλια όμως έχει μία ιδιαιτερότητα: πρέπει να τη βγάλουμε με μεγάλη προσοχή απ' την παλιά γλάστρα, προσέχοντας να μη σπάσει η μπάλα του χώματος και κινδυνεύσει έτσι η κεντρική ρίζα του φυτού. Αν το φυτό είναι σε λήθαργο κινδυνεύει λιγότερο, γι΄αυτό το λόγο προτιμούμε τη φύτευση νωρίς το χειμώνα. 

Μάθετε για το όνομά της πατώντας εδώ. Για το κλάδεμά της πατήστε εδώ.

Ορτανσία, κλάδεμα και πολλαπλασιασμός

Το κλάδεμα της ορτανσίας γίνεται κόβωντας από τα κλαδιά που είχαν άνθη την περασμένη άνοιξη 2-3 «μάτια» πάνω από το έδαφος. Το κλάδεμα γίνεται το Σεπτέμβριο ή νωρίς την άνοιξη (Φεβρουάριο - Μάρτιο). Πατώντας εδώ θα δείτε το κλάδεμα με φωτογραφίες.

Φθινοπωρινό κλάδεμα κάνουμε στην περίπτωση που θέλουμε να πολλαπλασιάσουμε τις ορτανσίες μας με μοσχεύματα, που θα πάρουμε απ' τα κομμένα κλαδιά. Όσο πιο βόρεια είμαστε τόσο περισσότερο καθυστερούμε.

Ορτανσία το Μάιο ...

Το ανοιξιάτικο κλάδεμα το προτιμούμε σε περιοχές με χιόνια και πάγους, επειδή τα ξερά άνθη και τα κλαδιά προστατεύουν το φυτό απ' το κρύο. Όμως στην περίπτωση αυτή δεν μπορούμε να πάρουμε μοσχεύματα. Αν θέλουμε να πολλαπλασιάσουμε τις ορτανσίες μας θα πρέπει να τις διαιρέσουμε. Δηλαδή βγάζουμε το φυτό απ' τη γλάστρα και το χωρίζουμε σε δύο ή περισσότερα τμήματα που το καθένα έχει ρίζες και βλαστούς. Η διαίρεση γίνεται  όταν ακόμη το φυτό είναι σε λήθαργο, δηλαδή το χειμώνα πριν εμφανιστεί η νέα βλάστηση.

... και τον Ιανουάριο ενός ήπιου χειμώνα. 

Αν σκεφτεί κανείς ότι την ορτανσία την καλλιεργούμε κατά κανόνα σε γλάστρες και ότι είναι ένα φυτό που θέλει κάθε χρόνο μεταφύτευση σε μεγαλύτερη, τότε η διαίρεση είναι ο τρόπος πολλαπλασιασμού που συμφέρει περισσότερο. Αλλά και το κλάδεμα συμφέρει να γίνεται την άνοιξη αφού έτσι προστατεύουμε τα φυτά μας απ΄το κρύο. 


Άλλα θέματα για την ορτανσία: 
Πώς γίνονται μπλε τα άνθη της;


Ορτανσία το φθινόπωρο

Κάποιος ρώτησε 5. Για την ορτανσία
Ορτανσία στον ήλιο
Κλάδεμα ορτανσίας

Μπουγκανβίλια 1. Ποιό είναι τ' όνομά της;

Ποιός δεν γνωρίζει το φυτό της φωτογραφίας; 

Όλοι το γνωρίζουμε αλλά ποιό είναι το κανονικό του όνομα; Μπουκαμβίλια, βουκαμβίλια ή μπουγκανβίλια; Ακόμη και τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο διορθωτής κειμένου υπογραμμίζει με κόκκινο την μπουγκανβίλια, θεωρώντας τα άλλα δύο σωστά. Όμως το φυτό ονομάστηκε έτσι για να τιμηθεί ένας Γάλλος εξερευνητής ο Luis Antoine de Bougainville (1729 - 1811), όταν ένας συνταξιδιώτης του, ο Philippe Commerson, ανακάλυψε το πανέμορφο αναρριχώμενο το 1790 στη Βραζιλία. Ο εξερευνητής δεν ονομάζονταν Vougainville αλλά Bougainville, όμως μάλλον οι φθόγγοι «μπου» και «γκ» ακούγονταν πολύ άσχημοι στα αυτιά των Ελλήνων στα τέλη του 19ου αιώνα και έτσι τους άλλαξαν. Παλιότερα είχε πέσει στα χέρια μου ένας τόμος της Ιστορίας του Πελλοπονησιακού Πολέμου του Θουκιδίδη. Στην έκδοση αυτή στην αριστερή σελίδα βρίσκονταν το αρχαίο κείμενο και στη δεξιά, η μετάφραση στα νέα ελληνικά. Με έκπληξη είδα στο αρχαίο κείμενο το τοπωνύμιο «Αμπρακία» να μεταφράζεται σε, «Αμβρακία». Σκέφτηκα ότι αφού το καλοκαίρι πηγαίνουμε για «μπάνιο» και όχι για «βάνιο», μάλλον θα μπορούσαμε να λέμε και την μπουγκανβίλια με το σωστό της όνομα.  

Μάθετε πώς τη φυτεύουμε πατώντας, εδώ.

Πώς φυτεύονται οι βολβοί;

Το φθινόπωρο είναι η εποχή που φυτεύουμε βολβούς, ριζώματα και κονδύλους  για να πάρουμε άνθη την άνοιξη. Να μερικά απ' τα είδη που φυτεύονται τώρα: φρέζια, τουλίπα, νάρκισσος, ζουμπούλι, κρίνος της παναγίας, καλλωπιστικός κρόκος, ανεμώνη και ρεναγκούλα, που τι λέμε και νεραγκούλα. Με τον ίδιο τρόπο φυτεύονται και οι ανοιξιάτικοι βολβοί, κόνδυλοι και ριζώματα, δηλαδή οι ντάλιες, οι γλαδιόλες κ.λπ.

Όλα αυτά ευδοκιμούν τόσο στο χώμα όσο και σε γλάστρα με χώμα «εξωτερικού χώρου». Στον κήπο σκαλίζουμε καλά και σε βάθος, προσθέτουμε και λίγη ελαφρόπετρα και ... έτοιμο. 

Κατά κανόνα τα βολβώδη φυτεύονται σε βάθος ίσο με το τριπλάσιο του ύψους των. Δηλαδή, ένας βολβός φρέζιας που έχει ύψος 3 εκ. θα μπει 9 εκ. βαθιά, με τη μύτη προς τα πάνω και τις ριζούλες προς τα κάτω. 

Κρίνος της Παναγίας (φωτ. Δ.Α.) 

Το βάθος φύτευσης επιδρά στην άνθηση, αν φυτέψουμε πιο ρηχά τα λουλούδια θα εμφανιστούν νωρίτερα. Αν έχουμε μερικούς βολβούς στη διάθεσή μας τους χωρίζουμε σε δύο ομάδες και τους φυτεύουμε σε διαφορετικά βάθη ή τους φυτεύουμε με διαφορά μιας εβδομάδας. Μ' αυτόν τον τρόπο θα έχουμε κάτι ανθισμένο στον κήπο ή τη βεράντα για περισσότερες μέρες.  

Φρέζια (φωτ. Δ.Α.)

Η διαδικασία έχει ως εξής: σκάβουμε, βάζουμε λίγο λίπασμα στον πυθμένα του λάκκου, ρίχνουμε από πάνω λίγο χώμα, βάζουμε το βολβό στη θέση του και καλύπτουμε με χώμα. Η δουλειά τελειώνει με ένα καλό πότισμα. 

Στο μέλλον ποτίζουμε μόνον όποτε το χώμα είναι στεγνό. Σε λίγες εβδομάδες θα δούμε την πρώτη πράσινη κορυφούλα να «σκάει» μέσα απ' το χώμα. Λίγο αργότερα θα εμφανιστούν φύλλα και την άνοιξη τα άνθη. Η εποχή άνθησης ποικίλει ανάλογα με το είδος.  

Ακόμη και εκεί

Το Βίτσι είναι ένα βουνό στην Δυτική Μακεδονία μεταξύ Καστοριάς και Φλώρινας.  Ο δρόμος για να φτάσεις εκεί διασχίζει ένα δάσος από βελανιδιές και οξιές. Μετά το χιονοδρομικό κέντρο, σε υψόμετρο 2.000 μ. και λίγο χαμηλότερα απ' την κορυφή του βουνού υπάρχει ένα μικρό οροπέδιο. Το τοπίο είναι αλπικό, ένα λιβάδι, κίτρινο το καλοκαίρι, με μεγάλα δέντρα στις παρυφές του μόνον στα σημεία που οι δυνατοί άνεμοι επιτρέπουν την ανάπτυξή τους. 

Αλπικό λειβάδι στο Βίτσι (φωτ.Τ.Α.)

Άγρια άλογα, όπως μας είπαν αργότερα, τρέχουν ελεύθερα. Μ' άλλα λόγια, τοπίο ειδυλλιακό. Αλλά όταν δεις τα πράγματα από πιο κοντά η ωραία εικόνα χαλάει. Γιατί ακόμη και εκεί στην κορυφή ενός βουνού με μεγάλο υψόμετρο τα  σκουπίδια είναι παρόντα! 

Φούλι, το πιο αρωματικό γιασεμί

Δεν ξέρω πως ονομάζεται το όργανο που μετρά το άρωμα των λουλουδιών. Ίσως λέγεται οσμόμετρο. Όπως και να λέγεται δεν διαθέτω τέτοιο πράγμα. Όμως εκτιμώ ότι το πιο αρωματικό είδος γιασεμιού είναι το διπλό φούλι ή γκραντούκα (Jasminum sambac Grand Duke of Tuscany). Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα γιασεμιά, ούτε αυτό αντέχει στο κρύο. Δηλαδή στα βόρεια και τα ορεινά, μπορεί να βγάλει το χειμώνα μόνον σε εσωτερικό χώρο. Απεχθάνεται τον ασβέστη στο έδαφος περισσότερο απ' τα άλλα και γι' αυτό πρέπει να του φερθεί κανείς όπως στις γαρδένιες. Μ' άλλα λόγια φυτέψτε σε γλάστρα με καστανόχωμα ή άλλο όξινο χώμα. Προστατεύστε το απ' τους δυνατούς ανέμους και τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού, για να μην χαλάσουν τα φύλλα του και για να διατηρούνται αρκετές μέρες τα άνθη του. Δεν είναι «υδροβόρο» φυτό, γενικά ποτίζουμε όποτε στεγνώνει το χώμα. Λίπασμα του δίνουμε την άνοιξη και το νωρίς το φθινόπωρο. Αν θεωρούμε ότι έχει ξεφύγει και έχει μεγαλώσει πολύ το κλαδεύουμε προς τον Μάρτιο, πριν αρχίσει η νέα βλάστηση και μετά τον τελευταίο παγετό.

Η μαύρη κορυφή της ντομάτας

Στα αντικείμενα σφαιρικού σχήματος το πάνω και το κάτω είναι σχετικές έννοιες. Αν βρεθείς στον Βόρειο Πόλο θα είσαι στην κορυφή; Και αν βρεθείς και στο Νότιο, που θα βρίσκεσαι; Η ντομάτα έχει και αυτή ένα σχεδόν σφαιρικό σχήμα όμως η κορυφή της είναι ξεκάθαρο που βρίσκεται. 

Άνθη ντοματιάς (φωτ. Τ.Α.)

Νεαροί μικροί ακόμη καρποί ντομάτας (φωτ. Τ.Α.)

Γίνεται το λουλούδι, μετά αυτό γονιμοποιείται και σχηματίζεται ο καρπός. Μικρός στην αρχή, γέρνει απ' το βάρος του προς το έδαφος στη συνέχεια και έτσι η κορυφή του, δηλαδή το τμήμα του που πριν «έβλεπε» τον ουρανό, τώρα είναι στραμμένο στο χώμα. Όταν αυτό ακριβώς το τμήμα του καρπού μαυρίζει, μην ψάχνετε να βρείτε μυστήρια έντομα και ύπουλους μύκητες που επιτέθηκαν στον λαχανόκηπό σας. 

Η μαύρη κορυφή της ντομάτα (φωτ. Τ.Α.)

Το μαύρισμα της κορυφής της ντομάτας ή «κηλίδωση της κορυφής» οφείλεται συνήθως στην έλλειψη ασβεστίου απ' το έδαφος και κατά συνέπεια από το φυτό σας. Κάντε ένα πέρασμα απ' το κοντινότερο γεωπονικό κατάστημα και ζητήστε κάποιο σκεύασμα που περιέχει ασβέστιο για να διορθωθεί το πρόβλημα στις επόμενες ντομάτες. Δυστυχώς όσες χάλασαν δεν πρόκειται να επανέλθουν.Την επόμενη χρονιά όμως, εμπλουτίστε το χώμα σας με ασβέστιο πριν ξεκινήστε την καλλιέργεια.

Γαλάζιο, καλοκαιρινό πλουμπάγκο

Πλουμπάγκο (φωτ. Τ.Α.)

Το πλουμπάγκο (Plumbago auriculata) δεν έχει καμία σχέση με το λουμπάγκο. Είναι ένα φυτό με μακριά, μαλακά κλαδιά, κάτι μεταξύ αναρριχώμενου και θάμνου. Δηλαδή αν ακουμπήσει σε έναν τοίχο ή το δέσουμε σε ένα καφασωτό θα σταθεί· αν το αφήσουμε να «πάει» όπου θέλει θα καλύψει σχετικά μεγάλη επιφάνεια. Ευδοκιμεί σε γλάστρα και μάλιστα είναι όμορφο αν αυτή είναι ψηλή ώστε τα κλαδιά του να κρέμονται γύρω της.

Στη βόρειο Ελλάδα και στα ορεινά της νότιας δεν μπορεί να «σταθεί» το χειμώνα λόγω της παγωνιάς. Στην υπόλοιπη Ελλάδα μπορεί να πάθει μικροζημιές αν τύχει και χιονίσει. Το τοποθετούμε σε ηλιόλουστη θέση, ποτίζουμε όποτε στεγνώνει το χώμα του, οπωσδήποτε συχνότερα το καλοκαίρι. Το λεγόμενο «χώμα εξωτερικού χώρου» είναι κατάλληλο για φύτευση σε γλάστρα ενώ στον κήπο φυτέψτε το όπου σας αρέσει αρκεί το έδαφος να στραγγίζει καλά. Φυτεύεται όλο το χρόνο ακόμη και το κατακαλόκαιρο αν του εξασφαλίσουμε τακτικά ποτίσματα στην αρχή. Λίπασμα (πλήρες) του δίνουμε την άνοιξη. Αν έχει μεγαλώσει πολύ και μας φαίνεται ακατάστατο του κάνουμε ένα «γερό» κλάδεμα νωρίς την άνοιξη, όταν έχει περάσει ο κίνδυνος των παγετών.

Αν το χώμα του στραγγίζει καλά, αν δεν το ξεχάσουμε απότιστο, αν είναι σε ηλιόλουστη θέση και προστατευμένη από την παγωνιά, τότε ξενοιάστε! Δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα.

Το βρίσκουμε ανθισμένο απ' τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι τα πρώτα κρύα.